อีจันบันเทิง 18 พฤษภาคม 2561 | 16:01 น.

เรือนลับแล เหนือตำนานคือบ้านและชีวิต

เขียนโดย อีจันบันเทิง
เรือนลับแล เหนือตำนานคือบ้านและชีวิต

ณ เมืองลับแล จ.อุตรดิตถ์

ลับแลเป็นชื่ออำเภอหนึ่ง ในจำนวน 9 อำเภอของจังหวัดอุตรดิตถ์
ตำนานชายหนุ่มทุ่งยั้งหลงเข้ามาในเมืองลับแล มีเมียมีลูก แล้วทนเสียงลูกร้องไม่ไหว ต้องหลอกว่าแม่มา ให้ลูกหยุดร้อง เป็นการผิดผีผิดกฎ จนต้องออกพ้นเมืองลับแล เมียขนขมิ้นใส่ย่าม หนักนักก็ทิ้งเสียกลางทาง จนพ้นเมืองก็เหลือหัวเดียว หยิบมาดูขมิ้นกลายเป็นทอง!!
ตำนานนี้เล่าจนรู้กันทั่วแล้ว
คำว่า “ลับแล” นั้น ตามข้อสันนิษฐานของสมเด็จกรมพระยาดำรงราชานุภาพว่า เดิมชาวเมืองแพร่ เมืองน่าน หนีข้าศึกและความเดือดร้อนมาซุ่มซ่อนตั้งชุมชนอยู่บริเวณนี้
เนื่องจากเป็นที่ป่ารก หลบซ่อนตัวง่ายและ ภูมิประเทศเป็นเมืองอยู่ในหุบเขามีที่เนินสลับกับที่ต่ำ คนต่างเมืองถ้าไม่คุ้นเคยกับภูมิประเทศจะหลงทางได้ง่าย
เมืองนี้จึงถูกเรียกว่าเมืองลับแล

วันนี้ อีจันบันเทิง นิคเนม จันเทิง ขอพาคุณขึ้นเรือนลับแล แลชมบรรยากาศเมือง ผ่านนิทรรศการความรู้ ที่ยิ่งดูยิ่งเพลินนะเจ้าคะ
ที่ตั้งเรือน :
เรือนลับแลอยู่หน้าเมืองลับแล เป็นส่วนหนึ่งของพิพิธภัณฑ์เมืองลับแล
ออกจากตัวเมืองอุตรดิตถ์มาตามถนนสาย 102 เพียง 20 กิโลเมตร จะเห็นประตูเมืองลับแลตั้งตระหง่านคร่อมถนนอยู่ฝั่งขวามือก่อนเข้าเมืองนี่ละค่ะ มีเรือนลับแลอยู่ จอดรถแล้วเดินเข้ามาได้เลย ใครใคร่ขี่จักรยานเขาก็มีให้ใช้ แต่เดินก็ไม่ทันเมื่อยดอกหนา

ประตูเมืองลับแล

ประตูเมืองลับแล
เมืองห้ามพูดโกหก
เมืองห้ามพูดโกหก
พิพิธภัณฑ์เมืองลับแล
พิพิธภัณฑ์เมืองลับแล
เรือนลับแล
เรือนลับแล
แม่ม่ายเมืองลับแล
แม่ม่ายเมืองลับแล
ติดต่อที่อาคารข้างพิพิธภัณฑ์
ติดต่อที่อาคารข้างพิพิธภัณฑ์

ขึ้นเรือน :
ถอดรองเท้าก้าวขึ้นบันไดเรือนชาน จะพบพ่อเฒ่านั่งเลี้ยงหลาน อาจจะเป็นหนุ่มในตำนานนั่นกระมัง ไม้พื้นเรือนเป็นมันขลับ ได้รับการบำรุงรักษาดีค่ะ

ทนเสียงลูกร้องไม่ไหว

ทนเสียงลูกร้องไม่ไหว
เด็กๆ มาเที่ยวพิพิธภัณฑ์
เด็กๆ มาเที่ยวพิพิธภัณฑ์
พื้นขัดเงาวับ
พื้นขัดเงาวับ

ฝากระดานมีตำราภาษาลับแล ทั้งพยัญชนะ สระ วรรณยุกต์ ค่อย ๆ อ่านสะกดคำได้ช้า ๆ
ชาวเมืองลับแลดั้งเดิม มีภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณ (คือในชุมชนรอบพระบรมธาตุทุ่งยั้ง ตำบลทุ่งยั้ง ตำบลไผ่ล้อม ซึ่งเป็นเมืองโบราณที่ปรากฏหลักฐานในสมัยสุโขทัย และชุมชนเดิมในพื้นที่ตั้งตัวอำเภอลับแล ก่อนที่จะถูกทิ้งร้าง)
ปรากฏหลักฐานศิลาจารึกการสถาปนาพระธาตุเจดีย์พิหารในสมัยพระยาลิไทย สันนิษฐานว่าแถบที่ตั้งเมืองลับแลทั้งหมด เป็นชุมชนที่ใช้ภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณมาก่อนนับ 700 ปี
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล
ภาษาลับแล

ต่อมามีการอพยพชาวไทยวนจากอาณาจักรโยนกนาคนครเชียงแสนมา ซึ่งปัจจุบันชาวไทยวนในอำเภอลับแลส่วนใหญ่อยู่ในเขตตอนเหนือของอำเภอ และที่ตั้งตัวอำเภอ
ส่วนเขตทางใต้ของอำเภอลับแล ยังคงเป็นชุมชนภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณอยู่ ดังนั้นชาวลับแลจึงมีขนบธรรมเนียมประเพณีและวัฒนธรรม ทั้ง 2 วัฒนธรรม คือชุมชนภาษาถิ่นแบบสำเนียงสุโขทัยโบราณ และชุมชนภาษาถิ่นล้านนา
มีภาษาพูด ภาษาเขียน การแต่งกาย อาหารการกิน เป็นแบบล้านนา
ดูกระดานที่เขียนอักษรทีละตัว ก็สนุกดีค่ะ
เครื่องดนตรีพื้นบ้าน
เครื่องดนตรีพื้นบ้าน
อุปกรณ์ทำมาหากิน
อุปกรณ์ทำมาหากิน

ห้องเก็บข้าวของเครื่องใช้มีอุปกรณ์ทำกิน สะสมให้ชมกัน มีแม่อุ้ยแม่เฒ่าอยู่ในครัวไฟ คนลับแลทำอาหารบนเรือน ถนอมอาหารไว้บนหิ้งแขวนเหนือเตา ได้ควันไฟไอร้อนรักษาคุณภาพของกินให้ปลอดมดแมลง เช่นเดียวกับเรือนครัวหลาย ๆ ภาค

แม่อุ้ยแม่เฒ่าอยู่ในครัวไฟ

แม่อุ้ยแม่เฒ่าอยู่ในครัวไฟ
คนลับแลทำอาหารบนเรือน
คนลับแลทำอาหารบนเรือน
กระต่ายขูดมะพร้าว
กระต่ายขูดมะพร้าว
โม่
โม่

ห้องนอนมีเตียงตั่ง จัดบรรยากาศเสมือนมีคนอยู่

จัดบรรยากาศเสมือนมีคนอยู่

จัดบรรยากาศเสมือนมีคนอยู่
ห้องนอนมีเตียงตั่ง จัดบรรยากาศเสมือนมีคนอยู่
ห้องนอนมีเตียงตั่ง จัดบรรยากาศเสมือนมีคนอยู่

นิทรรศการพาย้อนอดีต :
ที่น่าสนใจให้เดินดูได้นาน ๆ เหมาะกับผู้สนใจเรื่องมานุษยวิทยาและสังคม คือภาพเก่า เล่าเรื่องชีวิตและการเดินทางของคนลับแลค่ะ คณะศิลปินนับสิบชีวิต ที่หน้าเรือน

ภาพเก่า เล่าเรื่องชีวิตและการเดินทางของคนลับแล

ภาพเก่า เล่าเรื่องชีวิตและการเดินทางของคนลับแล
คนลับแล
คนลับแล
คณะศิลปินนับสิบชีวิต ที่หน้าเรือน
คณะศิลปินนับสิบชีวิต ที่หน้าเรือน

กับผ้าลับแล ย่ามลับแล อันเป็นเอกลักษณ์ของชาติพันธุ์ และลวดลายผ้าจกที่บันทึกไว้ครบทุกลาย มีชื่อเรียกที่ทำให้อมยิ้มไปกับจินตนาการของคนลับแล

ย่ามลับแล

ย่ามลับแล
ลวดลายผ้าจก
ลวดลายผ้าจก
ลวดลายผ้าจก
ลวดลายผ้าจก
ลวดลายผ้าจก
ลวดลายผ้าจก
จากชานเรือนลับแล เรามองออกไปเห็นประตูเมืองลับแลได้มุมได้องศาดีทีเดียว นับว่าที่ตั้งของเรือนลับแลนี้เหมาะสมนัก

มองออกไปเห็นประตูเมืองลับแล

มองออกไปเห็นประตูเมืองลับแล
มองออกไปเห็นประตูเมืองลับแล
มองออกไปเห็นประตูเมืองลับแล

ลงเรือนนี้ขึ้นเรือนโน้น :
อีกเรือนหนึ่งที่ไม่ควรพลาด คือเรือนพระศรีพนมมาศ เราลงจากเรือนลับแล เดินผ่านใต้ถุน มองเห็นกี่ทอผ้าเก่า และครกกระเดื่องตำข้าวที่ด้านหลังเรือนลับแล มาขึ้นเรือนใหม่อีกหลัง บนนี้ดูใหม่กว่า จัดแสดงประวัติและสายตระกูลเจ้าเมืองเก่า ที่คนลับแลระลึกถึงท่านเสมอ

กี่โบราณ

กี่โบราณ
ครกกระเดื่องตำข้าว
ครกกระเดื่องตำข้าว

“พระศรีพนมมาศ” มีชื่อเดิมคือ “ทองอิน แซ่ตัน” ท่านเป็นอดีตนายอำเภอลับแล ในสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาล 5 เล่ากันว่า ท่านได้สร้างความเจริญให้แก่อำเภอลับแลเป็นอย่างมาก เช่น เป็นผู้วางผังเมือง สร้างฝายหลวง พัฒนาการศึกษา รวมทั้งส่งเสริมการเกษตร เป็นบุคคลที่คนอำเภอลับแลให้ความเคารพนับถือสืบมาจนกระทั่งปัจจุบัน ถ้าเข้าไปใน อ. ลับแล จะเห็นชื่อของท่านปรากฏอยู่ทั่วไป

เรือนพระศรีนพมาศ

เรือนพระศรีนพมาศ
พระศรีนพมาศ
พระศรีนพมาศ

เรียนรู้ด้วยทุกสัมผัส :
เมื่อชมพิพิธภัณฑ์เมือง เรามีอิสระในการใช้ความคิดจินตนาการ และใช้เวลาตามความพอใจ
จันเทิงชอบวิธีการจัดแสดง ที่เสมือนมีชีวิตแม้ไม่มีคน เสมือนมีมัคคุเทศก์ แม้ไม่มีใครพูดให้ฟัง
หากเพื่อน ๆ ผ่านมาอุตรดิตถ์ แม้นอกฤดูทุเรียน ก็มีความรู้และความสุขของเรื่องราวท้องถิ่นให้เสพทุกสัมผัส ทุกฤดูกาลค่ะ
วันนี้ขออนุญาตเข้าเมืองลับแล ไปหาหลงลับแล-หลินลับแล ชิมสักเข่งนะเจ้าคะ
อ้อ.. แล้วจะซื้อไม้กวาดตองกง ทำจากดอกหญ้า ที่คนลับแลเย็บเป็นไม้กวาดอย่างแน่นหนา ราคาไม่กี่สิบบาท กลับไปกวาดเรือนตัวเองบ้าง น่าจะดีค่ะ

ทำจากดอกหญ้า

ทำจากดอกหญ้า



ข่าวที่เกี่ยวข้อง

ไร่ลุงรัง เกษตรอินทรีย์ดีจัง
ไร่ลุงรัง เกษตรอินทรีย์ดีจัง
เรือนลับแล เหนือตำนานคือบ้านและชีวิต
เรือนลับแล เหนือตำนานคือบ้านและชีวิต
ดาบเหล็กน้ำพี้ แห่งพิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหัก
ดาบเหล็กน้ำพี้ แห่งพิพิธภัณฑ์พระยาพิชัยดาบหัก
สาวแฉอดีตพระพี่ชายต่างแม่ เสพเมถุนร่วมเพศสีกา
สาวแฉอดีตพระพี่ชายต่างแม่ เสพเมถุนร่วมเพศสีกา
น้องเดือน ลูกหาบตัวน้อย แบกของหนักถึง 20 กก.
น้องเดือน ลูกหาบตัวน้อย แบกของหนักถึง 20 กก.